Naast mijn praktijk als Psychosociaal therapeut werk ik nog af en toe als masseur bij bedrijven, en iemand zei vorige week tegen me: "Sorry, maar ik heb last van mijn schouders."
Ik vroeg haar waarom ze zich daarvoor verontschuldigde. Haar antwoord was dat ze het vervelend vond dat ze ergens last van had, en dat ik daar vervolgens iets mee moest.
Ik besloot haar te vragen of ze het goed vond om hier samen even stil bij te staan. In het korte gesprek dat daarop volgde, werd een interessante overtuiging zichtbaar: ze mocht van zichzelf een ander niet tot last zijn.
Een regel die je klein houdt
Een ander niet tot last zijn klinkt misschien als een vanzelfsprekend uitgangspunt. Natuurlijk wil je rekening houden met anderen. Maar wat gebeurt er als die gedachte een regel wordt waaraan je jezelf voortdurend moet houden?
Dan ben je niet alleen meer bezig met wat je zelf ervaart, maar ook met hoe dat op anderen overkomt. Je probeert telkens in te schatten wat de ander denkt, voelt of vindt. Je houdt rekening met mogelijke reacties, nog voordat je weet of die er überhaupt zijn.
Dat kost ontzettend veel energie. En het houdt je klein.
Wat de verontschuldiging écht doet
Die verontschuldiging lost het probleem ook helemaal niet op. De schouders doen nog steeds pijn. Wat het wél doet, is je eigen ervaring kleiner maken. Alsof het niet erg is. Alsof je je er voor bezwaard moet voelen.
En dat is misschien wel de echte kostenpost: niet de last die je deelt, maar de last die je jezelf oplegt door te proberen onzichtbaar te zijn. Op je werk, thuis, in relaties.
In mijn praktijk zie ik dit vaak terug. Mensen die al lang ergens mee rondlopen, maar pas hulp zoeken als het echt niet meer gaat. Niet omdat ze het niet beseffen, maar omdat er ergens een stem zegt: dit is niet erg genoeg om de ander te belasten.
Wat die gedragsregel eigenlijk zegt
De regel gaat er ongemerkt van uit dat aandacht, zorg en hulp schaarse goederen zijn. Eindige middelen die je anderen afneemt als jij er aanspraak op maakt.
de vraag is alleen of dat wel zo is? In de meeste relaties geldt namelijk eerder het omgekeerde. Iemand om hulp vragen of iets van je last delen, wordt vaak ervaren als een teken van vertrouwen. Het zegt: ik vind jou iemand bij wie dat kan. Wie nooit iets vraagt, houdt de ander ook buiten de deur.
Van regel naar vraag
Dus wat als je die regel gewoon eens vervangt door een vraag?
De regel zegt: mag ik dit wel vragen?. Maar dat is geen echte vraag, want het antwoord ligt daarin al vast.
Een andere vraag is: welke gevolgen heeft het als ik het niet vraag?
Dan kijk je niet primair naar wat je de ander kost, maar naar wat het jou kost om te zwijgen. De pijn blijft. Je blijft je klein houden.
Opeens heb je een keuze: hulp vragen, of het zelf oplossen. Beide mogen. Maar dan kies je, in plaats van dat een regel het voor jou beslist.
Ze hoefde zich niet te verontschuldigen voor haar schouders. Ze mocht gewoon zeggen: dit is wat ik voel, en ik wil er iets aan doen.
Dat is geen last. Dat is precies waarvoor je er bent.
Tot slot
Misschien herken je die regel bij jezelf. In welke situatie hoor je hem het duidelijkst? En wat houdt je tegen om hulp te vragen, ook als je weet dat het je goed zou doen?
Je hoeft het niet alleen te dragen. Je mag erover praten, bij mij, of bij iemand anders bij wie je je veilig voelt.
